Over Melsbroek

Melsbroek
·     in 1240 Meldebroc; melde = een plant, en broek = moeras
·     Melsbroekenaar; Melsbroeks
·     620 ha; Brabantse zandleemstreek; zacht golvend, 15 à 40 m
·     tuinbouw; industrie; woondorp; militaire luchthaven

Geschiedenis
Melsbroek ligt aan de oude Waversebaan Romeinse heerbaan Mechelen - Gembloers, nog herkenbaar tracé in de Perksesteenweg. De heerlijkheid hoorde onder andere toe aan de families de Melbruc, van Meerbeke, van Nuwenhove, de Locquenghien en de Gasparoly.
Ze werd in 1659 ten gunste van Karel de Locquenghien tot baronie verheven, en bleef dit tot 1785. Het dorp was afhankelijk van de schepenbank van oppermeierij Kampenhout.
In 1938 door het Belgische leger een vliegveld aangelegd langs de Haachtsesteenweg.
In 1941 bouwde de Duitse bezetter de kazerne Groeneveld, de controletoren Batavia en drie startbanen in driehoeksvorm, waarvan twee nog in gebruik zijn. Van hieruit werd jarenlang de luchtslag boven Engeland gevoerd.
Vanaf 1946 werd het oorlogsvliegveld door de Regie der Luchtwegen uitgebouwd tot nationale luchthaven.
Voor de wereldtentoonstelling in 1958 werd een nieuw luchtvaartcomplex gebouwd op Zaventem, maar Melsbroek behield zijn militaire luchtmachtbasis.
Ongeveer een derde van het gemeentelijk grondgebied is luchthaven.
De cargozone Batavia kwam er in 1970.

Bezienswaardigheden
De Sint-Martinuskerk uit de 12e eeuw werd in 1781 classicistisch herbouwd.
In 1865 werd het koor aan de oostzijde gesloopt en aan westzijde herbouwd in gotische stijl.
Het schilderij Sint-Martinus komt uit de 17e eeuwse Vlaamse school.
De omheiningsmuur van de pastorie uit 1817 werd in 1972 weggebroken.
Ten zuiden van de kerk staat het laat- en neoclassicistische voormalige ursulinenklooster van 1786, met een kapel die in 1815 werd gebouwd door pastoor Galmart.
Sinds 1958 is het een rustoord voor bejaarden en sinds 1959 een revalidatiecentrum voor multiple sclerose.
Het kasteel van Boetfort van 1610 aan de Sellaerstraat was oorspronkelijk omwald; het poortgebouw met koetshuis en aanhorigheden is van 1767.
Aan de Steenwagenstraat bevond zich het 12e eeuwse Groot Hof van Melsbroek ooit bewoond door het adellijke geslacht de Melbruc.
In 14e - 15e eeuw werden westwaarts nieuwe koetshuizen, schuren en stallingen gebouwd: later het zelfstandige Hof van Meerbeke. Laurentius Willemyns kocht het aan in 1656.
Later woonden er de families Robyns, Powis de Tenbossche en Snoy.
Sinds 1985 is het clubhuis van de vzw Brabantse Golf.
Aan de Perksesteenweg heeft het 17e - 18e eeuwse grote gesloten Hof ten As een poortgebouw met duiventoren uit de 15e eeuw.
Het Kapelaanshuis uit 1717, naast de kerk werd gebouwd ten dienste van de kapelanie van het H. Kruis.
Het Floordambos omvat diverse hakhoutbossen met wilg, els, berk naast een zeldzaam essenbos. Aan de Hooiweg werd in 1994 het wachtbekken Floordambos gebouwd voor opvang van 250.000 m³ afvalwater van de luchthaven.
 
Klooster
Petrus Christian Galmart (1751-1820) werd in 1777 pastoor van de St. Martinusparochie
In 1786 kwamen twee kloosterzusters uit het Melchelse, zij runden een zondagschool.
In 1787 laat pastoor Galmart de schuur van zijn pastorijboerderij omvormen tot twee klaslokalen. De plaatselijke jeugd kon er voortaan leren lezen, schrijven, naaien en spinnen.
De komst van nieuwe religieuzen bracht ook financiële mogelijkheden mee voor pastoor Galmart’s “Huis van de Goddelijke Voorzienigheid”.
In 1795 werd een aanpalend huis verworven en het gelijkvloers werd tot internaat ingericht. Hier werd het latere klooster der Ursulinen boven de doopvont gehouden.
Tijdens Franse Revolutie (1796) stemde Franse Directoire aantal wetten die kerk en staat moesten scheiden. Amper na één jaar werd kostschool door overheid gesloten.
Op 30 september 1807 stond Napoleon het voortbestaan van de religieuze instellingen toe, mits ze onderricht van kinderen en ziekenzorg zouden behartigen.
In 1845 weigerde de kloosteroverste verder jongens in aanmerking te nemen. Nu zou de Franstalige kostschool uitsluitend zijn voorbehouden aan meisjes. In 1852 startten zusters als tegenprestatie bewaarschool voor kinderen tussen 3 en 7.
In 1913 oprichting, binnen het internaat van een succesvolle huishoudschool.
In oorlog 1914-1918 werden vele vluchtelingen in “het pensionaat” ondergebracht.
Ook ambulantiedienst van Belgisch leger nam er zijn intrek. Daarna Duitse leger.
In 1921 werden gebouwen van externaat en huishoudschool gedeeltelijk door brand vernield.
In 1936 viering honderdjarig bestaan klooster in aanwezigheid van Kardinaal van Roey.
Wereldoorlog 1940-1945 was identiek als 1914-1918. Bij aftocht staken Duitsers het klooster in brand. Brandglazen van kapel sneuvelden door enkele ontploffingen.
Vanaf 22 maart 1946 is het klooster opnieuw vrij, zodat het Franstalige onderwijs dat steeds meer jeugd uit welgestelde families uit omgeving lokte, floreerde als nooit te voren.
1957 zwartste jaar uit geschiedenis van pensionaat. Daar Franstalig onderwijs niet meer voldeed aan eisen van nieuw gestemde schoolpact, dienden religieuzen hun onderwijsinstelling in Melsbroek te sluiten. Alleen Nederlandstalig onderwijs kon voortaan in een Vlaamse streek.
Ze beslisten voortaan in te staan voor de verzorging van zieken en bejaarden.
In 1958 kon het “Rustoord der Goddelijke Voorzienigheid”, na verbouwingen haar deuren openstellen voor de eerste 60 patiënten.
De Zusters Ursulinen stelden de vroegere gebouwen van de Franstalige kostschool ter beschikking van de “Belgische Studiegroep voor Mutiple Sclerose”, die tot doel had het wetenschappelijk onderzoek te stimuleren en een consultatiedienst voor personen met MS te organiseren.
In 1957 werd de huishoudschool gesloten.
In 1961 kwam een nieuw schoolgebouw, 60 kamers voor “nursing hostessen”.
Schooljaar 1983-1984 betekende het einde van “Mater Salvatoris”.
De school werd omgebouwd tot het rusthuis “Merici” voor zieke en bejaarde kloosterzusters.
Sinds het vertrek in 2008 van de bewoners van het voormalige “Rusthuis der Goddelijke Voorzienigheid” naar het nieuwe woon-en zorgcentrum “Floordam”, staan de lokalen gedeeltelijk leeg.

Met dank aan Jean-Paul Dierickx, Heemkring Ter Ham, Steenokkerzeel
background photo